Categorie archief: Basisschool

Brief aan NRC-redactie over tweetalig basisonderwijs

Beste redactie,

Afgelopen vrijdag stond er in de Amsterdam-bijlage een stukje van Daan Borrel over de plannen van het Amsterdamse gemeentebestuur om het Amsterdamse basisonderwijs verregaand te ‘vertweetaligen’. Eerder had het gemeentebestuur dat idee van meneer Paternotte van D66 van de hand gewezen met als argument dat Amsterdam zou inzetten op het wegwerken van de taalachterstand bij basisschoolleerlingen, een volgens het gemeentebestuur veel nijpender thema dan de toekomstige internationale carrièremogelijkheden van de Amsterdamse basisschoolleerlingen. Inmiddels zit D66 van meneer Paternotte in het gemeentebestuur en jawel hoor: het gemeentebestuur wil haast maken met het vertweetaligen van het Amsterdamse basisonderwijs, met verwijzing naar die internationale carrièrekansen. Kennelijk is de leerachterstand van de basisschoolleerlingen in Amsterdam verdwenen of niet belangrijk meer.
Voor zo’n drastische maatregel worden slechts die mogelijke carrièrekansen aangevoerd. Meneer Paternotte en zijn kompaan in het kwaad Werner Toonk (VVD) maken op geen enkele wijze duidelijk dat die carrièrekansen nu ernstig belemmerd worden door de slechte beheersing van het Engels (want daar gaat het natuurlijk om). Tweetalig onderwijs zou ook helemaal niet slecht zijn voor het Nederlands, zou onderzoek uit Groningen hebben geleerd. Welk onderzoek vertelt Borrel niet. Ik ken uit Groningen maar een onderzoekje (van C. de Bot) en dat is tamelijk krakkemikkig. Het hele verhaal komt er eigenlijk op neer dat, mochten de plannen doorgaan, de positie van het Nederlands door meneer Paternotte en zijn ‘medestrijders’ sterk wordt ondermijnd, zonder dat daarvoor deugdelijke argumenten worden aangevoerd. Het vervelende is dat meneer Borrel klakkeloos in die redenering meegaat. Zonder aanhalingstekens beweert hij dat het Engels leren minstens zo belangrijk is als het Nederlands. René Appel, bekend thrillerschrijver en voormalig hoogleraar taalverwerving, zei het al eerder: voorstanders van tweetalig onderwijs hebben geen enkel argument. En NRC Handelsblad faciliteert die hersenloosheid, zou ik daar aan willen toevoegen.

(De brief is niet geplaatst en er kon zelfs geen inhoudelijk reactie van af.  Ik moet toegeven dat de kreet anders was: voorstanders tweetalig onderwijs gaan nooit in op argumenten.)

Djen Peternotte gets his zin, maybe

Jan PaternotteJan Paternotte is het mannelijke equivalent van een dom blondje: het ziet er goed uit, maar veel zit er niet in dat hoofd van hem. Waarom D66 in Amsterdam met grote overmacht de verkiezingen heeft gewonnen, is mij een groot raadsel, maar het heeft onze Jan de gelegenheid gegeven weer eens zijn eigen stokpaardje te bereiden: de verengelsing van ’s Neerlands hoofdstad. Vorig jaar liep een poging van hem spaak b&w te verleiden tot het tweetalig maken van de Amsterdamse basisscholen, maar met de verkiezingsoverwinning in maart voor zijn D66 zag hij zijn kans schoon om weer een poging te wagen. Hij schijnt een kompaan gevonden te hebben in Werner Toonk, liberalen onder elkaar. Argumenten heeft onze Jan nog steeds niet, maar dat mag de pret niet drukken. ‘Engels moet’ is voor hem argument genoeg, het leeghoofd. Nou moeten we maar hopen dat de rest van de Amsterdamse gemeenteraad zijn onbekookte plannetje zal gaan dwarsbomen, maar helemaal zeker weten doe ik het niet. Het klinkt lekker ‘modern’, tweetalig onderwijs. Handig toch? Wat er met het Nederlands gebeurt zal Jannemanneke koud aan zijn fraaie derrière roesten. Daar kan hij zijn mooie hoofdje niet over breken.

Vreemde taal jong aanleren geen voordeel

Simone Pfenninger
Simone Pfenninger, afdeling Engels bij de universiteit van Züricht

De Zwitserse taalkundige Simone Pfenninger van de universiteit van Zürich wilde wel eens weten of het klopt dat het beter is een tweede taal jong aan te leren. Dat wordt nu beschouwd als de onomstotelijke waarheid evenals de gedachte dat je goed in je eigen taal moet zijn om een tweede taal goed onder de knie te kunnen krijgen. Ze is daar vijf jaar mee bezig geweest en komt nu tot de, voorlopige, conclusie dat jong een tweede taal leren geen duidelijk voordeel levert boven die vreemde taal op latere leeftijd eigen te maken. Vroegtijdig aanleren van een vreemde taal kan zelfs op de korte termijn negatief uitpakken voor de eerste taal. Wel bleek haar dat als haar proefpersonen (lager en middelbaar onderwijs), die als moedertaal Zwitserduits hadden, goed in hun moedertaal waren ze dat ook in het Engels waren. Die ‘mythe’ houdt dus voorlopig stand. Lees verder Vreemde taal jong aanleren geen voordeel

Heeft tweetaligheid alleen maar voordelen?

Spelende kleutersEr is een onderzoek gedaan naar het werkgeheugen van vijf- en zesjarigen. Sommige onderzoekers denken kennelijk dat we computers zijn. Dat werkgeheugen zou je kunnen testen door de kinderen een taak op te leggen, waarvoor ze eerst wat opgekregen gegevens moeten rangschikken, bijvoorbeeld (heb ik begrepen) door een voorgezegd rijtje woorden achterstevoren laten herhalen door de kinderen. Dat doen Turkse kinderen net zo goed als Nederlandse. Niets aan de hand, zou je zeggen, waarom zou er ook een verschil zijn? Voor onderzoekster Elma Blom van de universiteit van Utrecht is dat wel opmerkelijk, omdat de Turkse kinderen laagopgeleide ouders hebben en die eentalige Nederlandse (?) kindertjes hoogopgeleide. Ik hoop maar dat ze dat goed heeft uitgezocht, want anders komt daar nog narigheid van.  Blom zegt volgens een artikel op de stek SciencePalooza dat niet iedere wetenschapper het er over eens is dat meertaligheid positieve effecten heeft, maar dat dat waarschijnlijk komt doordat tweetaligheid er in diverse soorten en maten is, onder meer, afhankelijk van de beheersing van die talen. Dat zal allemaal best, maar het maakt dit soort onderzoekjes zo wankel.

Ik geloof graag dat twee- of meertaligheid positieve kanten heeft, maar waar ik een beetje beducht voor ben is dat men (de grote onbekende men) vooral op zoek is naar voordelen voor twee- of meertaligheid en voorbijgaat aan de nadelen. Ik denk dat het nogal wat uitmaakt wat de positie van beide (of meer) talen ten opzichte van elkaar is. Tweetaligheid, waarbij de ene (nieuwe) taal dominant is ten opzichte van de andere (oude), gaat, vrees ik, vooral ten koste van die oude taal. Ik refereer hierbij natuurlijk aan de plannetjes van Sandertje Dekker om basisonderwijs in Nederland tweetalig te maken. Dan is het misschien leuk zijn dat de kinderen onderweg naar het verdwijnen van de oude moedertaal even een beter werkgeheugen hebben of slimmer worden (wat niet bewezen is), maar ondertussen verdwijnt er, met instemming van een heel koor aan Ja-knikkers, een gigantisch en kostbaar cultuurgoed.  Ik denk dat het tijd wordt dat wetenschappers (en Onze Taal) eens naar de negatieve kanten van twee- of meertaligheid kijken. Dan pas kunnen we een echte balans opmaken. Nu wordt er van verschillende kanten net gedaan of twee- of meertaligheid alleen maar voordelen heeft (en die zijn dan nog niet eens bewezen ook).

Beter Onderwijs ziet niets in tweetalig onderwijs

Ik liep er net tegen aan, dat artikel van Beter Onderwijs dat fulmineert tegen de zwakzinnigheid van enkele Nederlandse politici, die helaas net wel op de goede (of juist verkeerde) plek zitten. Zoals  René Appel al zegt in zijn vraaggesprek met sN gaan voorstanders van tweetaligheid nooit in op argumenten. Paternotte is ook zo iemand. Deze plaats is bedoeld als dossier over tweetaligheid, waarbij het duidelijk zal zijn dat de stichting Nederlands daar geen voorstander van is.